پایگاه خبری تحلیلی پیام سپاهان

آخرين مطالب

نزاع آبی، چشم‌انداز خاورمیانه در قرن 21 سياسي

نزاع آبی، چشم‌انداز خاورمیانه در قرن 21

  بزرگنمايي:

پیام سپاهان - جهان به سمت بحران کم آبی در حرکت است. ولی به نظر این بحران در خاورمیانه مشهودتر است. قرار گرفتن منطقه خاورمیانه در کمربند خشک جهان موجب شده تا این منطقه علی‌رغم دارا بودن 5 درصد جمعیت جهان تنها یک درصد آبهای شیرین قابل دسترس را در اختیار داشته باشد
نزاع آبی، چشم‌انداز خاورمیانه در قرن 21
خاورمیانه زمانی محمل تمدن‌های قدیمی بر ساحل رودهای پرآب بوده است. بنابر اقوال و نوشته‌های بسیاری از مورخین و جغرافیدانان، اولین تمدن‌های بشری در کنار دریاها و رود‌های بزرگ این منطقه شکل گرفته و رود‌های بزرگ نیل، دجله، فرات، کارون، اروند و سواحل خلیج فارس بستر‌ تجمع اجتماعات مهم بشری بوده‌اند. با این وجود اگرچه هنوز بخش‌های از آن دارای بارش‌های قابل ملاحظه‌ای است، در بخش‌های دیگر، خشکسالی و تغییر اقلیم نفس رود‌ها و جوامع قدیمی این منطقه را به شماره انداخته است.
اساساً جهان به سمت بحران کم آبی در حرکت است. ولی به نظر این بحران در خاورمیانه مشهودتر است. قرار گرفتن منطقه خاورمیانه در کمربند خشک جهان موجب شده تا این منطقه علی‌رغم دارا بودن 5 درصد جمعیت جهان تنها یک درصد آبهای شیرین قابل دسترس را در اختیار داشته باشد. به شکلی که بیش از 60 درصد جمعیت خاورمیانه و آفریقای شمالی در مناطقی با سطح بالا یا بسیار بالای تنش آبی زندگی می‌کنند. بر این اساس، مطابق ارزیابی موسسه منابع جهانی که بر محور مجموعه‌ای از مدل‌های آب و هوایی و حالات مختلف اجتماعی و سیاسی، احتمال بروز تنش‌های آبی در 167 کشور جهان، تا سال‌های 2020 ، 2030 و 2040 میلادی را مورد بررسی قرار داده است، 33 کشور تا سال 2040 میلادی با بالاترین تنش آبی مواجه خواهند شد، که از این تعداد 14 کشور در مناطق خاورمیانه و شمال آفریقا قرار دارند.
میانگین بارش سالانه در خاورمیانه بسیار کم و از 166میلی‌متر تجاوز نمی‌کند. به عبارتی منابع تجدید شدنی آب در این منطقه به حدود 355 میلیارد متر مکعب در سال می‌رسد، که در مقام مقایسه همین منبع در آمریکای شمالی، سالانه 5379 میلیارد متر مکعب، در آفریقای جنوب صحرا 4284 میلیارد متر مکعب و در آسیا 9985 میلیارد متر مکعب است. در این رابطه کارشناسان سازمان ملل با اعلام این که سرانه آب در خاورمیانه تا سال 2025 به میزان نصف کاهش خواهد یافت، نسبت به بروز کشمکش‌های سیاسی و درگیری‌های نظامی در اثر بروز بحران آب در این منطقه هشدار داده‌اند. به گزارش این سازمان سرانه آب در این منطقه 1200 متر مکعب در سال است و این در حالی است که سرانه جهانی آب نزدیک به 7 هزار متر مکعب در سال می‌باشد. بر طبق پیش بینی‌ها میزان تقاضا برای آب در منطقه مذکور از 938 میلیارد متر مکعب در سال 2000 به 228 میلیارد متر مکعب در سال 2025 خواهد رسید، و سرانه آب در این منطقه تا سال 2050 به 500 متر مکعب در سال کاهش خواهد یافت. به عبارتی شمار کشورهایی که در خاورمیانه با کمیابی آب مواجه‌اند از 3 کشور بحرین، اردن و کویت در سال 1955 با افزوده شدن الجزایر، قطر، عربستان سعودی، سومالی، تونس، امارات، یمن و فلسطین اشغالی به 11 کشور در سال 1990 رسیده است و انتظار می‌رود 7 کشور دیگر شامل ایران، مصر، لیبی، مراکش، عمان، سوریه و اتیوپی در سال 2025 به این فهرست اضافه شوند. آماری که شکنندگی وضعیت منطقه به لحاظ منابع آب و احتمال امنیتی شدن آن را نشان می‌دهد. شواهدی نیز حاکی است که کنترل منابع آب در منطقه همچنان به عنوان یک ابزار مهم تنش سیاسی خواهد ماند. به طوری که آب یکی از علل اساسی جنگ بین اعراب و اسرائیل در 1967م و نیز اشغال لبنان در 1982م بوده است.
از طرفی عمده بخش‌های خاورمیانه در زمره کشورهای در حال توسعه و با رشد جمعیت فزاینده هستند. به لحاظ تاریخی این منطقه در سال 1750م جمعیتی حدود 20 میلیون نفر داشت، که در سال 1996م این تعداد به 286 میلیون نفر رسیده بود. تا آنجا که چهار کشور اصلی که در دو زیر حوضه‌های دجله و فرات(ترکیه، ایران، سوریه و عراق) قرار دارند، نزدیک به 221.5میلیون نفر جمعیت دارند.
رشد جمعیت به خودی خود افزایش تقاضا برای منابع آب را به همراه خواهد داشت، این در شرایطی است که دولت‌ها در خاورمیانه در تلاشند تا به خودکفایی غذایی نیز دست یابند. به همین دلیل مصرف آب در بخش کشاورزی نیز بسیار بالاست(حدود 66 درصد). همچنین مهاجرت 50 درصدی جمعیت از مناطق روستایی به مناطق شهری(محصول روند توسعه) مشکل کمبود آب را افزایش خواهد داد، که در آن مصرف آب در حدود 10 تا 12 برابر حد نرمال خود به عنوان ساکنان روستا می‌باشد.
لذا بنا به گفته توماس تاف، مدیر طرح‌های آبهای خاورمیانه در آمریکا، افزایش جمعیت و حساسیت بحران کم آبی در خاورمیانه به حدی است که در 20 سال آینده، این منطقه با جمعیتی بیش از دویست میلیون نفر از تامین آب مورد نیاز کشاورزی، صنعتی و آشامیدنی خود ناتوان خواهد بود. این در حالی است که طی چهل سال گذشته، میزان منابع قابل احیای آب در خاورمیانه به 3/1 کاهش یافته و از سالانه 3400 مترمکعب برای هر نفر در دهه60 به سالانه 1300مترمکعب در دهه جاری رسیده است.
در حال حاضر به منظور حل مشکلات ناشی از بحران آب در منطقه خاورمیانه و به ویژه کشورهای عربی این منطقه، به طور وسیع از شیرین کردن آب دریا استفاده می شود؛ به طوریکه بیش از 60 درصد از ظرفیت نمک‌زدایی و شیرین کردن آب دریا در منطقه خلیج فارس متمرکز است. اما بعید نیست که بنابر گفته‌های ژنرال هانس فن گینکل در سازمان ملل: نزاع بر سر آب، هم میان کشورها و هم جنگ داخلی، تبدیل به بخش کلیدی چشم انداز خاورمیانه در قرن بیست و یکم گردد.
منبع: aftabnews.ir





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

طرح استیضاح روحانی کلید خورد

توضیحات قالیباف درباره حواشی عروسی دخترش

دلیل سفر امام جمعه اهواز به انگلیس از زبان بعیدی‌نژاد

ظریف: تا دمشق بخواهد در سوریه می‌مانیم

روحانی: انتقام شهدای مرزبان را می‌گیریم

سفیر پاکستان به وزارت خارجه ایران احضار شد

پیکر شهدای مدافع حریم امنیت در چادگان و خمینی‌شهر تشییع شد

تشییع پیکر مطهر شهدای مدافع حریم امنیت در شهرضا و سمیرم

سارق داخل خودروهای سنگین در کاشان دستگیر شد

شهدای مدافع امنیت در خور و بیابانک و فلاورجان تشییع شدند

مردم به پای انقلاب ایستاده اند

تیم فوتبال ذوب آهن راهی قطر شد

کاشان به سوگ نشست/خانه ابدی مقصد نهایی شهادت

دولت با ثبات قیمت دلار اقتصاد کشور را سامان دهد

نیروهای مسلح ما مقتدرترین نیروها و مجهزترین امکانات دفاعی را دارد

ابر چالش‌های زیست محیطی اصفهان مغفول مانده است

تدوین برنامه استراتژیک پیشگیری از مرگ در دستور کار قرار دارد

بازرسی جزو اصول اساسی کشور است/عده‌ای راباید با چوب تر هدایت کرد

تشییع باشکوه دو شهید مدافع وطن در آران و بیدگل

تصویب بودجه بیش از 2 میلیارد تومانی برای شورای شهر اصفهان

نرخ بیکاری در اصفهان 3 درصد بیش از کشور است

لایحه افزایش قیمت تاکسی برای تصویب به شورای شهر اصفهان ارسال شود

تشییع شهدای حادثه تروریستی در شهرستان های اصفهان

پیکر سه شهید مدافع حریم امنیت در کاشان تشییع شد

اقتدار ایران اسلامی مدیون خون شهداست

ملت ایران در راه ولایت ذره ای تزلزل نخواهد کرد

سه شهید حریم امنیت در شهر درچه تشییع شدند

امام جمعه و استاندار اصفهان از حضور مردم در تشییع شهدا قدردانی کردند

پیکر 2 شهید مدافع حریم امنیت در آران و بیدگل تشییع شد

کاشان غرق در بوی شهادت شد/کاشی‌ها برای شهدایشان سنگ تمام گذاشتند

منصوری آرانی:‌ آمریکا شکست بزرگی در ورشو خورد

ترامپ، امروز دنیا را غافلگیر می‌کند

هشدار «جمهوری اسلامی» درباره حملات تروریستی

هشدار فرماندهان نظامی ایران به پاکستان

پیکر جوان‌ترین شهید مدافع حریم امنیت تشییع شد

تشریح آخرین وضعیت مجروحان حادثه تروریستی سیستان و بلوچستان

جواب ترقه‌بازی حفاری را در دیدار برگشت می‌دهیم

از پرتاب نارنجک و بطری آب تا حضور بازیکنان گیتی در رختکن حریف!

اجرای کمپین مردمی پرداخت عوارض شهروندی در کاشان

فرهنگ پرداخت عوارض در کاشان نهادینه نشده است

حال و هوای خانواده شهدای تروریستی خاش

هشدار جدی به سازمانهای اطلاعاتی کشورهای منطقه

قرائت پیام رهبر معظم انقلاب در مراسم تشییع شهدای حادثه تروریستی

پیام تسلیت مقام معظم رهبری درباره شهادت پاسداران مرزهای امنیت

نیروهای مسلح ایران سرکوب عاملان حملات تروریستی را حق خود می دانند

تشییع شهدای زاهدان در شهر اصفهان

هوای اصفهان تا هفت درجه سردتر می شود

سپاه از هیچ خدمتی در منطقه سیستان و بلوچستان کوتاهی نکرده است

کاشان در تب و تاب حضور شهدا/ ساعت 20 آغاز مراسم استقبال

اصفهان تمام قد به احترام‌ شهدای امنیت کشور ایستاد