پایگاه خبری تحلیلی پیام سپاهان

آخرين مطالب

گاو، اسب و اینک اصفهان! فرهنگي

گاو، اسب و اینک اصفهان!

  بزرگنمايي:

پیام سپاهان- شاخص‌ترین نام‌هایی که برای اصفهان در کتاب‌های یونانی و فارسی باستان ذکرشده آپادانا، اسپاتنا، اسپادان، اسپینر، آصفاهان، پارتاک، گابیا، گابا، جی، صفاهان و یهودیه است. دلیل عمده این تغییر نام‌ها را نیز در عبور اصفهانِ کهن از تونل زمان می‌توان جست.

افسانه‌های اصفهان

عضو هیأت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور اصفهان در گفت و گو با خبرنگار ایسنا-منطقه اصفهان، با اشاره به نکته مهمی که باید درباره وجه‌تسمیه در نظر داشت می‌گوید: به این دلیل که قدما در ریشه‌شناسی و واج‌شناسی، تخصص کافی نداشته‌اند گاهی از روی شکل کلمات وجه یا وجوه تسمیه‌ای برای یک کلمه می‌تراشیدند که خیلی ریشه علمی ندارد. مثلاً گفته می‌شود که کلمه اصفهان مأخوذ از نام یکی از نوادگان حضرت نوح است که پایه‌گذار این شهر بوده؛ اصبهان بن فلوج بن سامان بن نوح.

یا در روضات الجنات آمده: روزی سلیمان نبی با وزیر خود آصف بن برخیا در جست و جوی محلی برای اقامت از این خطه می‌گذشت و با دیدن آبادانی و سرسبزی این شهر گفت: آصف هان، یعنی آصف ببین و واژه اصفهان این‌گونه به وجود آمد. این روایات البته پایه علمی ندارد.

اسب سپاهان

محمدابراهیم ایرج پور ادامه می‌دهد: شاردن، در سفرنامه خود «اسپ هان» را ریشه اصفهان می‌داند و محمد مهریار نیز در کتاب ذی‌قیمت «فرهنگ جامع نام‌ها و آبادی های کهن اصفهان» بر همین باور است. این محقق می‌گوید: اسپ هان به معنی محل استقرار اسب‌هاست و اصفهان زمانی محل پرورش اسبان نیکو بوده، ضمن اینکه استفاده از واژه سپاهان یا اسپهان نیز به این دلیل است که نصف جهان در دوره‌ای محل گردآمدن لشکرهای جنوب ایران بوده است. به‌طور کلی، اسپ یا اسب ریشه بسیار کهنی در ایران باستان دارد کما اینکه بسیاری از نام‌های کهن ایرانیان نیز مختوم به اسب می‌شود؛ جاماسپ، لهراسب، گشتاسب و...

گاو زندگی‌بخش

این استاد دانشگاه سپس با اشاره به نام دو منطقه مشهور اصفهان تصریح می‌کند: گی، گابای، گابان یا جی و یهودیه دو منطقه اصفهان است که اغلب در کتاب‌های تاریخی از آن‌ها نام‌برده شده است. تبدیل واج «گ» به «ج» و «ز» نیز در گذر زمان امری طبیعی است. پس «جی» در واقع همان «گی» و «زی» به معنی محل زیستن و زندگی بوده است. انتخاب نام «زنده رود»، برای رودِ امروز محتضرِ اصفهان نیز تأییدی بر این مدعاست.

وی درباره وجه دیگر استفاده از کلمه «گابیان» برای جی و اصفهان توضیح می‌دهد: گفته می‌شود که گی، گابه و گابیان ریشه در نام حیوان اسطوره‌ای هند و ایرانیان یعنی گاو دارد. تقدس این موجود نیز امروزه همچنان در هندوستان پابرجاست. «گیو» و «گودرز» که از نام‌های قدیم ایرانیان است، از گاو مشتق شده و گفته می‌شود که گیو و گودرزِ مشهور شاهنامه نیز مثل کاوه، اهل اصفهان بوده‌اند. بعید نیست که کاوه با گاوه از یک ریشه باشند چرا که «ک» و «گ» از جمله واج‌هایی است که گاهی جای هم به کار می روند.

ایرج پور تصریح می‌کند: در مورد اهمیت گاو باید نگاهی به نقش آن در زندگی پدرانمان داشته باشیم. از این موجود به عنوان اولین حیوانی که اهلی‌شده صحبت می‌شود و طبق باورهای اساطیری، اصولاً جهان بر شاخ گاو می‌چرخد. گاو، روزی منبع تغذیه و به‌نوعی منبع حیات ما بوده و از معدود حیواناتی است که شاخ تا سم آن قابل استفاده است. جالب اینکه نام بزرگ‌ترین سوره قرآن «بقره» به معنی گاو است و بنی‌اسرائیل نیز توجه ویژه‌ای به گاو البته از نوع زرد آن دارند. حتی سامری نیز برای فریب قوم موسی یک گوساله طلایی می‌سازد و نماد مذهب مهر یا میترا، مردی است که یک چاقو بر گردن گاو گذاشته است! اگر چه امروزه ما توجهی به اسطوره‌ها نداریم اما آن‌ها در باورهای تاریخی ما، بی آنکه بدانیم ریشه دوانده‌اند.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

بهره‌برداری از حمام قاضی با کاربری اصلی در اصفهان

فرهنگ سازی برای انجام وقف در زمینه معیشت طلاب ضروری است

شیخ شگفتی

دست کم 7 هزار زائر از اصفهان عازم حج تمتع می شوند

ضرورت تقویت زیرساخت ها در مرنجاب برای میزبانی گردشگران خارجی

همایش مدیران گروه های عربی جهان در دانشگاه اصفهان آغاز شد

گردشگری نقش مستقیم در رونق تولید دارد

انتظار ظهور امام زمان بدون عمل و امور خیر معنا ندارد

وجود افکار ظالمانه مانع تحقق ظهور مصلح جهانی است

فرهنگ مهدویت ریشه در تاریخ بشریت دارد

صفحه اول روزنامه های امروز اصفهان- دوشنبه 2 اردیبهشت

برگزاری نخستین دوره مسابقات قرآنی ویژه اتباع خارجی در کاشان

دومین جشنواره شکوفه‌های انتظار در نوش‌آباد برگزار شد

نگران آتش سوزی در بناهای تاریخی هستیم

آئین سنتی "مجمع گردانی" در متین آباد نطنز برگزار شد

آیین مجمع گردانی در متین آباد نطنز برگزار شد

اصفهان در نیمه شعبان غرق شادی و سرور است

باور به مقاومت و مبارزه با ظلم برای آمادگی ظهور امام زمان ضروری است

جهان به تماشای صبح ظهورت نشسته است

اخبار کوتاه استان اصفهان

صفحه اول روزنامه های امروز اصفهان- یکشنبه 25 فروردین

12 موقوفه جدید در آران و بیدگل به ثبت رسید

ردپای ابن سینا در مسجد شیخ لطف الله!

صفحه اول روزنامه های امروز اصفهان- دوشنبه 26 فروردین

صفحه اول روزنامه های امروز اصفهان- سه شنبه 27 فروردین

بیشتر طرح های مدیریت سبز دانشگاه ها در بخش آب است

صفحه اول روزنامه های امروز اصفهان- چهارشنبه 28 فروردین

صفحه اول روزنامه های امروز اصفهان- پنجشنبه 29 فروردین

او خواهد آمد

اخبار کوتاه از استان اصفهان

کنگره بین المللی ارتوز و پروتز ایران در اصفهان برگزار می شود

پایان نامه های دانشجویان در قالب نظام موضوعات تدوین می شود

فقه الاجتماع به ماهیت زیرساختی مسائل اجتماعی می پردازد

اثرهای تاریخی ثبت ملی آران و بیدگل به 139 مورد رسید

انتظار امام عصر (عج) به سازندگی فردی و اجتماعی منجر می شود

فولادمبارکه به حفظ و توسعه رسانه ‌ها کمک کرده است

حفاران غیرمجاز در گلپایگان دستگیر شدند

ارامنه اصفهان بازسازی یک مدرسه در خوزستان را بر عهده می‌گیرند

ملودی خاطره با کسایی، شهنار و تاج در اصفهان

"حباب"، روایتی از مهاجرت عشق بازیگرها

آثار تاریخی که بدست مالکان خصوصی در حال نابودی است!

ساخت و ساز طبق ضوابط، در اطراف بقعه باباقاسم منعی ندارد

«عصر جدید» روی میز نقد

از لالایی در پرورشگاه تا شاعری نام‌دار

مرمت حمام تاریخی گلپایگان لای منگنه اوقاف

افزایش تعداد سالن‌های تئاتر در اصفهان

برگزاری همایش ادبی "نقش نهان" با محوریت"تصویر در شعر"

بیست و پنجم فروردین با فرهنگ و هنر

12 موقوفه جدید در آران و بیدگل به ثبت رسید

هنرمندان اصفهانی آثار خود را برای کمک به سیل زدگان حراج کردند