پایگاه خبری تحلیلی پیام سپاهان

آخرين مطالب

این درختان‌اند همچون خاکیان فرهنگي

این درختان‌اند همچون خاکیان

  بزرگنمايي:

پیام سپاهان- «بهار، تنها یک اصطلاح است. حتی گل و برگ‌های سبز هم دوباره بازنمی‌گردند. گل‌های دیگری می‌آیند و برگ‌های سبز دیگری، همچنین روزهای ملایم دیگری. هیچ‌چیز دوباره برنمی‌گردد و هیچ‌چیزی دوباره تکرار نمی‌شود؛ چراکه هر چیزی واقعی است.» این، بخشی از سروده فرناندو پسوآ، درباره بهار است. بهاری که در یک اصطلاح خلاصه‌شده و یأس بی‌برگ و بری درخت در زمستان را به امید رویشی دوباره در بهاران پیوند نمی‌زند؛ چراکه آن مرگی دگر است و این زایشی دگر. بدیهی است که چنین پنداری، در بهترین یا بدترین شکل ممکن، بهره‌گیری تام و تمام  از فرصت تکرار نشدنی زیستن را با خود به همراه می‌آورد. زیستنی که انجامِ آن، عدم است.

محمدرضا شفیعی کدکنی، شاعر، نویسنده و پژوهشگر اما برخلاف این شاعر شهیر پرتغالی، نگاهی رستاخیزگونه به بهار دارد و این باور را در بسیاری از اشعار مجموعه آیینه‌ای برای صداهای او می‌توان دید و دریافت. آنجا که شاخه ترد بادام را به پرسش فرامی‌خواند و می‌گوید: آیا ما نیز چون شمایان، بهار و حیات دیگری خواهیم داشت؟
«می‌پرسم اینک زان ستاک ترد بادام 
وز تاک برگ نورس این باغ بیدار 
کان سوی روزان سیاه مرگ ما نیز 
نقش امیدی از حیات دیگری هست؟
یا همچنان این خواب جاوید است و جاوید 
تا بی‌کران روزگاران ؟»
و بعد، شرط نو شدن را از زبان چکاوکی بیان می‌کند که در دوردستِ باغ برهنه، بر شاخه‌ای نشسته و مست از می آگاهی می‌سراید:
«این چند برگ پیر 
وقتی گسست از شاخ 
آن دم جوانه‌های جوان
باز می‌شود 
بیداری بهار 
آغاز می‌شود.»
و بدین گونه، گسستن برگ‌های پیر یا «ترک تعلق» را رمزِ شبِ عبور از زمستان معرفی می‌کند.

این شاعرِ نیشابوری، در شعری به نام «دو چهره درخت»، در هر درخت پر شکوفه‌ای که در برابر نسیم ایستاده، دو چهره می‌بیند: «نخست؛ چهره  پیامبری که باغ را به رستگاری ستاره می‌برد و چهره دگر، حضور کودکی، که شیر می‌خورد.»  و با این وصف، چرخه‌ای مداوم را به تصویر می‌کشد که در آن، نوزادان شیرخواره به پیامبرانی که رهبر رستگاری باغ حیات‌اند بدل می‌شوند و بالعکس اما هوشمندانه در شعر «تردید» هشدار می‌دهد که چنین چرخه‌ای و چنان بهاری، سزاوار هر آفریده نیست:
«آری، بهار جامه سبزی نیست
تا هرکسی
هرلحظه‌ای که خواست
به دوشش بیفکند.»
شفیعی کدکنی، با سرودن این بیت‌ها، رجعت آدمی را در گروِ زیست پیامبرانه و رستگاری بخش او می‌داند و ناباوران را به صبر و امیدواری رهنمون می‌شود:
«گفتمش:
خالی ست شهر از عاشقان وین جا نماند
مرد راهی تا هوای کوی یاران بایدش
گفت: چون روح بهاران
آید از اقصای شهر
مردها جوشد ز خاک
آن‌سان که از باران گیاه
و آنچه می‌باید کنون
صبر مردان و
دل امیدواران بایدش.»
او، یاوه درآیانی که کلمات را بازیچه اغراض نفسانی خود کرده‌اند نیز بی‌پاسخ نگذاشته و خطاب به همه آن مسیحانِ مصنوعی، که نفسشان زمهریر است و دم از نفحه بهاران می‌زنند، سروده:
«کدام روح بهاران؟ 
کدام ابر و نسیم؟ 
مگر نمی‌بیند: 
عبور وحشت و شرم است در عروق درخت
هجوم نفرت و خشم است در نگاه کویر؛ 
زبان شکوِه خار از تن نسیم گذشت 
تو از رهایی باغ و بهاری می‌گویی؟ 
مسیحِ غارت و نفرت! 
مسیحِ مصنوعی! 
کجاست باران، کز چهره  تو بزداید 
نگاره‌های دروغین و سایه تزویر؟ 
کجاست آینه، 
ای طوطیِ نهان آموز
که در نگاه تو بنماید این‌همه تقریر؟»

پوشیده نیست که نگاه شفیعی کدکنی به بهار، از نگاه مولانا سرچشمه گرفته. آنجا که آدمیزاده را به درخت همانند می‌کند و او را به مداقه در سرنوشت درخت و مردن و زادن دوباره او رهنمون می‌شود. جلال‌الدین محمد، در دفتر اول مثنوی حکایت می‌کند که روزی مصطفی (ص) برای تشییع‌جنازه یکی از اصحاب به گورستان رفته بود و او را همچون دانه‌ای مدفون کرد. سپس خاک را بر رویش ریخت چراکه می‌دانست خاک باعث رشد و جوانه زدن دانه می‌شود و این اشارت، بهانه‌ سرودن بیت‌هایی می‌شود که رویش هر جوانه را در بهار، آیتی سبز می‌داند:
این درختان‌اند همچون خاکیان
دست‌ها برکرده‌اند از خاکدان
سوی خلقان صد اشارت می‌کنند
وان که گوش استش عبارت می‌کنند
با زبان سبز و با دست دراز
از ضمیر خاک می‌گویند راز
همچو بطان سر فروبرده به آب
گشته طاووسان و بوده چون غراب
در زمستانشان اگر محبوس کرد
آن غرابان را خدا طاووس کرد
در زمستانشان اگرچه داد مرگ
زنده‌شان کرد از بهار و داد برگ»
در غزلیات شمس نیز، شرط جنبش و رویش دانه مدفون، در لطیفه‌ای نهانی به نام «عشق» خلاصه‌شده است:
«در خاک تیره، دانه
 زان رو به جنبش آمد
کز عشق، خاکیان را
 برمی‌کشد بهارش»
شمس، مولانا، شفیعی کدکنی و هر آن که رازِ فصل‌ها را می‌داند، برای آدمیانی که در فرصت دو روزه حیات، ترک تعلق گفته و مشغول عشق‌ورزی و تلاش برای رستگاری خلایق باشند، بازگشت و معادی متصور می‌شود. به گواهِ همان درختانی که بعد از مرگ زمستانی، ردای سبز بهار زندگی را به تن می‌کنند و دوباره، دست از خاکدان زمین به آسمان برمی‌کشند.
 ایمان بیاوریم که ما، حیات را به همان چشمی می‌نگریم، که بهار را...





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

"حباب"، روایتی از مهاجرت عشق بازیگرها

آثار تاریخی که بدست مالکان خصوصی در حال نابودی است!

ساخت و ساز طبق ضوابط، در اطراف بقعه باباقاسم منعی ندارد

«عصر جدید» روی میز نقد

از لالایی در پرورشگاه تا شاعری نام‌دار

مرمت حمام تاریخی گلپایگان لای منگنه اوقاف

افزایش تعداد سالن‌های تئاتر در اصفهان

برگزاری همایش ادبی "نقش نهان" با محوریت"تصویر در شعر"

بیست و پنجم فروردین با فرهنگ و هنر

12 موقوفه جدید در آران و بیدگل به ثبت رسید

هنرمندان اصفهانی آثار خود را برای کمک به سیل زدگان حراج کردند

موزه مردم شناسی و سنگ در خمینی شهر راه اندازی می شود

راه‌اندازی خانه صنایع دستی در اردستان

کسب درآمد از ظرفیت گردشگری اردستان در نوروز بررسی شود

صفحه اول روزنامه های امروز اصفهان -چهارشنبه 21 فروردین

رییس جهاد دانشگاهی واحد اصفهان عضو شورای فرهنگ عمومی استان شد

رنگ‌ها، همسفر کودک برای شناخت ناشناخته‌هایش

‌دستور نصب ‌دوربین‌های مداربسته در کاخ سرهنگ‌آباد زواره

گوهری ناشناخته به نام ایران

بسته‌بندی گاهی از جنس گرانتر می‌شود

صفحه اول روزنامه های امروز اصفهان- سه شنبه 20 فروردین

پنج هزار کاشانی از آموزش های فنی و حرفه ای برخوردار شدند

اخبار کوتاه استان اصفهان

گردشگری اصفهان باید به سمت تمرکززدایی پیش رود

قلعه های اصفهان، تجلی قامت تاریخ

گردشگران کویرهای آران و بیدگل 200 درصد افزایش یافت

دشمن هجمه گسترده ای ضد مهدویت به راه انداخته است

500 گردشگر خارجی از شهرضا دیدن کردند

مسجد جامع اصفهان، شاهکار معماری ایران

صفحه اول روزنامه های امروز اصفهان -دوشنبه 19 فروردین

شورای اطلاع رسانی در استانداری اصفهان تشکیل می شود

صفحه اول روزنامه های امروز اصفهان- یکشنبه 18 فروردین

175 هزار گردشگر از نایین دیدن کردند

شمار مسافران در کلانشهر اصفهان 5 درصد رشد داشت

این درختان‌اند همچون خاکیان

بازدید بیش از 170 هزار گردشگر از جاذبه‌های آران و بیدگل

اصفهان، بهشتی زمینی برای تفرج

اقامت گردشگران نوروزی در اصفهان 9 درصد افزایش یافت

تعدادی از درختان باغ فین کاشان شکسته است

اقتصاد پایدار آران و بیدگل در گرو توسعه گردشگری است

بقاع متبرکه اصفهان مکانی امن برای گردشگران بود

سیلاب به 200 بنای تاریخی اصفهان خسارت جزیی زد

103 هزار مسافر نوروزی از فرودگاه اصفهان جابه جا شدند

فرهنگ ناملموس در نوروزگاه ها متجلی شد

گردشگران با راهنمای حرفه ای به دریاچه نمک سفر کنند

ترسیم آینده روشن، بهترین راهکار تشویق جوانان برای فراگیری هنر است

توسعه صنعت گردشگری نیازمند برگزاری رویدادهای فرهنگی است

بارندگی شدید به بناهای تاریخی فریدن آسیب نزده است

قدمت بقایای انسانی و سفالی پیدا شده در مبارکه نیاز به بررسی دارد

صفحه اول روزنامه های امروز اصفهان- شنبه 17 فروردین